DAVINCI: adopzio unibertsalerako irizpideak betetzen dituen bozketa-protokoloa

2018an sortu genuen Vocdoni, jendeak bozkatzeko moduan hainbat akats identifikatu ondoren. Paperezko boto-txartel tradizionalak zenbatzen mantsoak izan daitezke, auditatzen zailak eta manipulazioaren aurrean zaurgarriak. Kate barruko bozketak (onchain) arazo horietako batzuk konpontzen ditu, baina berriak eransten ditu: kuota altuak, pribatutasun eskasa, boto-erosketa, «jendetzari jarraitzeko» presioa eta kudea dezakeen hautesle kopuruaren mugak.

Bitcoinek eta Ethereumek finantzak interneteko konexioa duen edonori ireki zizkiotela ikusita, galdera hau egin genion geure buruari: zergatik ez egin gauza bera demokraziarekin? Gure lehen erantzuna bozketarako diseinatutako blockchain bat izan zen. Ordutik, ehunka bozketa bideratu ditu udalentzat, kirol-klubentzat, DAOentzat, alderdi politikoentzat eta beste hainbatentzat.

Baina teknologia ez da inoiz geldi egoten. Tresna kriptografiko berriei esker, orain pribatutasuna babestu eta milioika hauteslerengana eskala dezakegu aldi berean. Beraz, berriro hastea erabaki genuen: hutsetik bozketa-protokolo bat diseinatzea, bozketa seguru, pribatu eta merkearen munduko urre-patroi bihur zitekeena.

Ezagutu DAVINCI: bozketa segururako estandar unibertsala¶

DAVINCI bozketa-protokoloak [Decentralized Autonomous Vote Integrity Network with Cryptographic Inference] paperezko zenbaketa mantsoak eta blockchain-kuota garestiak ordezkatzen ditu, sistema baimenik gabeko, manipulaezin, pribatu eta edonork erabiltzeko bezain merke batekin. Laburbilduz: Decentralized Autonomous-ek sarea irekia mantentzen du, Vote Integrity Network-ek urrats bakoitza frogatzen du, eta Cryptographic Inference-k boto-txartel bakoitza eta azken zenbaketa babesten ditu.

Decentralized Autonomous¶

• Guztiontzat irekia, inorena ez. DAVINCI Ethereumen kontratu publikoen eta sekuentziatzaileen (Sequencers) sare deszentralizatu baten gainean dabil; beraz, ezein gobernuk edo enpresak ezin du bozketa bat gelditu edo zentsuratu.
• Gasik gabea hautesleentzat. Kuotak bateratu eta sorta bakoitzeko behin ordaintzen dira; hala, herritarrek botoa eman dezakete zentimorik gastatu gabe.
• Sare geldiezina. Edozein operadore sekuentziatzaile bihur daiteke (boto-txartelak egiaztatu eta agregatzen dituen eragilea), tokenak berme gisa jarrita besterik gabe; horrela, sistemak martxan jarraitzen du nodo batzuk desagertuta ere. Portaera zuzena dutenean, sekuentziatzaileek saria jasotzen dute.

Vote Integrity Network¶

• Muturretik muturrerako auditagarritasuna. Boto-txartel, zenbaketa eta arau guztiak Ethereumeko kontratu adimendun (smart contract) batean bizi dira; edonork errepika ditzake frogak, emaitza baieztatzeko.
• Ezagutza zeroko rollup-ak, eskalatzeko. Milioika boto kate kanpoan biltzen dira sortatan, eta gero zk-froga ñimiño bat argitaratzen da kate barruan; kostuak murrizten dira, segurtasun bera mantenduz.
• Edozein bozketa-estilotara egokitzen da. Hautapen sailkatua, boto koadratikoa, boto transferigarri bakarra edo beste edozein bozketa-metodo posible dira. DAVINCIren boto-txartelaren formatuak ez du eskema finkorik; beraz, antolatzaileek beren beharretara egokitzen diren arauak aukeratzen dituzte.

Cryptographic Inference¶

• Atalaseko zifratze homomorfikoa. Boto bakoitza hainbat zenbatzaile independenteren artean banatutako gako batekin zigilatzen da; beraz, ezein alderdik ezin du boto-txartel bat ikusi edo aldatu. Bozketa ixten denean, aurrez ezarritako gutxieneko sekuentziatzaile kopuru batek soilik, gako-zatiak elkartuta, desblokea dezake azken zenbaketa agregatua - inoiz ez banakako aukerak.
• Ordezkagiririk eza (receipt-freeness) eta hertsapenaren aurkako babesa. Boto-txartelak berriro zifratzen dira, hautesleek beren botoa isilean gainidatz dezakete, eta «ezeztatzaile» (nullifier) pribatuek boto-frogaren pantaila-argazkiak eragozten dituzte; horrela, eroskeria eta larderia alferrikakoak dira.
• Anonimotasuna, alborapenik gabe. Boto-txartel bakoitza zifratuta dago eta ezin da egilearekin lotu; beraz, inork ezin du aukera bat pertsona jakin batekin lotu. Horrek pribatutasuna zaintzen du, eta hauteslea presioetatik eta errepresalietatik babesten du.

DAVINCI elikatzen duten lau zirkuituak¶

DAVINCI zk-SNARK bidezko egoera-makina bat da, kate kanpoko sekuentziatzaileen sare deszentralizatu batek exekutatua. Muinean lau zirkuitu kateatu ditu: bakoitzak aurreko urratsak sortutako froga egiaztatzen du, eta gero berea eransten dio. zk-SNARKak errekurtsiboak eta trinkoak direnez, azkenean boto-txartel, arau eta zenbaketa guztiak froga bakar eta txiki batean biltzen dira, eta Ethereumek milisegundotan egiazta dezake froga hori.

1. Ballot Circuit - arauekin bat datorren zifratzea Hautesleak bere aukerak atalaseko El Gamal-ekin zifratzen ditu, eta, ezagutza zeroan, boto-txartelak bozketaren arauak betetzen dituela frogatzen du (adib., «aukeratu bostetik bi gehienez»).
2. Eligibility Circuit - sinadura + Merkle froga Sekuentziatzaile batek hauteslea baimenduta dagoela frogatzen du, ECDSA sinadura bat eta Merkle froga bat egiaztatuz argitaratutako hautesle-zerrendarekin erkatuta.
3. Aggregation Circuit - boto asko, froga bakarra Gehienez N boto-txartel zk-SNARK bakar batean konprimitzen dira. Frogaren tamaina ia konstante mantentzen da; beraz, milioika boto irits daitezke Ethereumera baten prezioan.
4. Tally Circuit - egoera-eguneraketa Zifratutako testu agregatuak homomorfikoki gehitzen zaizkio zenbaketa zifratuari, eta egoera-erro berri bat zuzena dela frogatzen da, aurreko agregazio-froga barnean sartuz, katea osorik mantentzeko.

Laugarren zirkuitua amaitzen denean, azken froga errekurtsiboa (ehunka byte batzuk besterik ez) Ethereumeko kontratu adimendun batera bidaltzen da. Egiaztatzaileak onartzen badu, bozketa-sorta osoa aldaezin bihurtzen da; onartzen ez badu, baztertu egiten da. Hurrengo sekuentziatzaileak Ethereumen likidatutako sortatik abiatuta hasiko du bere sorta-prozesatzea.

Protokolo jasangarri eta geldiezina¶

Vocdoni DAVINCIren diseinua eta garapena abiarazten ari da, token natibo batek elikatutako protokolo baimenik gabeko eta geldiezin gisa. Antolatzaileek tokena erabiltzen dute bozketak abiarazteko, eta sekuentziatzaileek berme gisa jartzen dute, botoak prozesatzeagatik sariak jasoz. Botoa ematea beti da doakoa; horrek bermatzen du parte-hartzea irekia eta guztientzat eskuragarria izatea.

Protokoloa exekuzioa eta egiaztapena bereizteko diseinatuta dago: bozketak Ethereumen definitzen dira, botoak kate kanpoan ematen eta agregatzen dira, sekuentziatzaileen sare deszentralizatuaren bidez, eta egiaztatutako froga kriptografikoak soilik konprometitzen dira kate barruan. Emaitza: diseinuz gardena, segurua eta eskalagarria den sistema.

Web3ko izen handien babesarekin¶

Vocdoniren milioi bat dolarreko finantzaketa-errondak blockchain ekosistemako funtsezko pertsonen babesa erakarri zuen; besteak beste, Jordi Baylina eta Ethereum Foundation, Polygon, OpenZeppelin, Giveth eta Privado ID bezalako erakundeetako kideak.

Haien parte-hartzea ez da finantzarioa soilik: gobernantza-teknologia hobe baten beharra adierazten du, eta bide hori gidatzeko gugan duten konfiantza.

Hurrengo urratsak*¶

• 2025eko ekaina: testnet publikoaren abiaraztea, UI sinple batekin + tokenaren aurresalmenten hasiera
• 2026ko uztaila: mainnet-aren abiaraztea eta TGEa, aurreikusitakoaren arabera
• 2026ko 4. hiruhilekoa: Vocdoni protokoloa erabiltzen duten erakundeen DAVINCIrako migrazioa hasiko da

Batu bozketaren etorkizunari¶

📝 Eman izena itxaron-zerrendan hemen, ekaineko testnet publikoari buruzko informazioa jasotzeko. Lehen parte-hartzaileek aukera izango dute protokoloa probatzeko eta sekuentziatzaile bat exekutatzeko, eta baliteke abantaila esklusiboak jasotzea beren inplikazioagatik.

* Protokoloaren inplementazio oso eta frogatu bat eskaintzeko, bide-orria alda liteke.